Słoweniômontem124t&#gwi dalasvil
| ||||||||||||||||||||||||||||||||
Słoweniô (téż: Słoweńskô) – państwò w pôłniowim dzélu westrzédny Eùropë, nôleżącé do Eùropejsczi Ùnie. Grańczi z Aùstrią, Chòrwacją, Madżarską i Italską.
Spisënk zamkłoscë
- 1 Geògrafiô
- 1.1 Pòłożenié
- 1.2 Wiéchrzëzna
- 1.3 Lądowé grańce
- 1.4 Brzegòwô liniô
- 1.5 Klimat
- 1.6 Ùsztôłcenié terenu
- 1.7 Wësokòsc terenu
- 1.8 Gruńtë wedle ùżiwaniô
- 2 Lëdze i spòlëzna
- 2.1 Pòpùlacjô
- 2.2 Etniczné karna
- 2.3 Jãzëczi
- 2.4 Religijné karna
- 2.5 Ùrbanizacjô
- 3 Pòliticzny system
- 3.1 Wëkònôwczô władza
- 3.2 Ùstawòdôwczô władza
- 4 Bibliografiô
- 5 Bùtnowé lënczi
Geògrafiô[edicëjô | editëjë zdrój]
Pòłożenié[edicëjô | editëjë zdrój]
Leżi w pôłniowim dzélu westrzédny Eùropë, pòmidzë Aùstrią i Chórwacją.
Wiéchrzëzna[edicëjô | editëjë zdrój]
- całownô: 20,273 km²
- wiéchrzëzna lądu: 20,151 km²
- wiéchrzëzna wòdów: 122 km²
- môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 155.
Lądowé grańce[edicëjô | editëjë zdrój]
- òglowô długòsc wszëtczich grańców: 1,211 km
- państwa, z jaczima mô grańce: Aùstriô 299 km, Chòrwacjô 600 km, Wãgrë 94 km, Włochë 218 km
Brzegòwô liniô[edicëjô | editëjë zdrój]
46,6 km
Klimat[edicëjô | editëjë zdrój]
Strzódzemnomòrsczi klimat na ùbrzegù; na plaskati wëżawie i dolënach na pòrénkù klimat kòntinentalny, z chłodną zëmą i łagódnym abò gòrącym latã.
Ùsztôłcenié terenu[edicëjô | editëjë zdrój]
Na ùbrzegù rozcygô sã plaskatô wëżawa Kras; w nordowò-zôpadnym dzélu rozcygô sã górsczi region (Julijsczi Alpë), chtëren przëlégô do teritorium Włoch i Aùstrie (na nordze); na pòrénkù przeplôtają sã wëszawë i dolëznë z mnodżima rzékama.
Wësokòsc terenu[edicëjô | editëjë zdrój]
- strzédnô wësokòsc: 492 m. n.r.m.
- nôniższô wësokòsc: o m. n.r.m. (Adriaticczé Mòrze)
- nôwëższi czëp: 2,864 m. n.r.m. (Triglav)
Gruńtë wedle ùżiwaniô[edicëjô | editëjë zdrój]
- rolné gruńtë 22,8 % (w tim 8,4% òrnëch gruńtów)
- lasë 62,3% (w 2011)
Lëdze i spòlëzna[edicëjô | editëjë zdrój]
Pòpùlacjô[edicëjô | editëjë zdrój]
- wielëna lëdztwa: 1,972,126 (wôrtoscë szacowóné na lëpińc 2017)
- môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 147.
Etniczné karna[edicëjô | editëjë zdrój]
Słoweńcë 83.1%, Serbòwie 2%, Chòrwacë 1.8%, Bòsniacë 1.1% (pòdôwczi òglowégò spisënkù z 2002)
Jãzëczi[edicëjô | editëjë zdrój]
słoweńsczi (òficjalny) 91.1%, serbò-chòrwacczi 4.5% (pòdôwczi òglowégò spisënkù z 2002)
Religijné karna[edicëjô | editëjë zdrój]
katolëcë 57.8%, mùzułmanie 2.4%, prawòsławny 2.3%
Ùrbanizacjô[edicëjô | editëjë zdrój]
- mieskô pòpùlacjô: 49,6% (w 2017)
- wikszé miesczé westrzódczi: Lublana (stolëca) – 279,000 mieszkańców (w 2014)
Pòliticzny system[edicëjô | editëjë zdrój]
- òficjalnô pòzwa: Repùblika Słoweniô (słoweń. Republika Slovenija)
- pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika
- stolëca: Lublana
- czasowô cona: UTC+1
- nôrodny himn: „Zdravljica” (Toast)
Wëkònôwczô władza[edicëjô | editëjë zdrój]
- pezydent: Borut Pahor (òd 22 gòdnika 2012)
- premier: Marjan Šarec (òd 13 séwnika 2018)
Ùstawòdôwczô władza[edicëjô | editëjë zdrój]
Dwùjizbowi parlament, w skłôd jaczégò wchôdô Państwòwô Radzëzna (słoweń. Državni Svet; 40 nôleżników na piãcolatną kadencjã) i Państwòwé Zéńdzenié (słoweń. Državni Zbor; 90 nôleżników na sztërëlatną kadencjã; dwùch z nich wëbiérô sã w òsóbnëch welownëch òkrãżach dlô włosczi i wãgersczi miészëznë).
Bibliografiô[edicëjô | editëjë zdrój]
Słoweniô w „The World Factbook”
Bùtnowé lënczi[edicëjô | editëjë zdrój]
- Òficjalnô starna
- Slovenia.si
- Rząd Repùbliki Słoweniô
| Państwa w Eùropie | |
|---|---|
| Albańskô | Andorra | Aùstriô | Belgijskô | Biôłorusjô | Bòsnijô ë Hercegòwina | Bùlgarskô | Chòrwackô | Cyper | Czeskô Repùblika | Czôrnô Góra | Dëńskô | Estóńskô | Fińskô | Francëjô | Greckô | Irlandëjô | Islandëjô | Italskô | Lëtewskô | Liechtenstein | Luksembùrskô | Łotewskô | Macedońskô | Madżarskô | Malta | Miemieckô | Mòłdawskô | Mònakò | Néderlandzkô | Norweskô | Pòlskô | Pòrtugalskô | Rumùńskô | Ruskô | San Marino | Serbskô | Sloweńskô | Słowackô | Szpańskô | Szwajcarskô | Szwedzkô | Tëreckô | Ùkrajina | Watikan | Wiôlgô Britanijô | |
| Zanôléżné teritoria: Alandsczé òstrowë | Farersczé òstrowë | Gibraltar | Grenlandiô | Guernsey | Jersey | Man | Svalbard | |
| Ògrańczoné ùznanié: Kòsowò | Naddniestrzé | |
| Państwa z Eùro | |
|---|---|
| Państwa Gòspòdarczi i Walutowi Ùniji
Aùstriô | Belgijskô | Cyper | Estóńskô | Fińskô | Francëjô | Greckô | Irlandëjô | Italskô | Lëtewskô | Luksembùrskô | Łotewskô | Malta | Miemieckô | Néderlandzkô | Pòrtugalskô | Słowackô | Sloweńskô | Szpańskô |
 |
| jine państwa: Andorra | Czôrnogóra | Kosowskô | Mònakò | San Marino | Watikan | |
